Ascoli Piceno. Miasto z trawertynu, w którym właśnie rozkopano drugi rynek

Jest w Italii miasto, które całe zbudowano z jednego kamienia. Nie z cegły, nie z tufu, nie z czego akurat było pod ręką - z trawertynu, wydobywanego tuż za miastem. Domy, kościoły, mosty, bruk. Efekt jest taki, że w południe Ascoli Piceno świeci jak kość słoniowa, a o zmierzchu robi się miodowe.

Turyści z Polski jadą tymczasem o sto kilometrów dalej, do Urbino albo nad morze, bo o Ascoli po polsku napisano tyle co nic. Warto to zmienić - ale zanim kupisz bilet, jest kilka rzeczy, których nie powie ci żaden przewodnik. Bo przewodniki pisze się raz na pięć lat, a miasto żyje codziennie.

Piazza del Popolo, czyli salon całego miasta

Ascoli ma dwa place i oba są ważne. Piazza del Popolo to ten, który zobaczysz na zdjęciach: prostokąt zamknięty renesansowymi arkadami, z gotyckim kościołem San Francesco po jednej stronie i Palazzo dei Capitani del Popolo po drugiej.

Posadzka z trawertynowych płyt jest wypolerowana butami do połysku - dosłownie, odbija światło. Wieczorem całe miasto schodzi się tu na passeggiatę i nikt nie udaje, że robi coś innego niż chodzenie w tę i z powrotem.

Pod arkadami stoi Caffè Meletti, kawiarnia z początku XX wieku w stylu Liberty, czyli włoskiej secesji. To nie jest rekonstrukcja dla turystów, tylko lokal z oryginalnym wnętrzem, w którym nadal pije się anyżówkę miejscowej produkcji.

Drugi plac jest rozkopany - i to się liczy

Piazza Arringo to serce dawnego Ascoli: katedra, baptysterium, pinakoteka. I właśnie trwa tam przebudowa.

Z „Corriere Adriatico” z końca września wynika, że prace mają się zakończyć 5 grudnia 2026, a przy okazji odnawiane są obie zabytkowe fontanny. Co to znaczy w praktyce? Jeśli wybierasz się w październiku albo listopadzie, zobaczysz tam płoty i maszyny zamiast placu. Jeśli możesz przesunąć wyjazd na grudzień - zobaczysz go świeżo odnowionego, pierwszy raz od lat.

Druga rzecz z tej samej gazety jest drobna i urocza. W dzielnicy Porta Romana zamknięto uliczną fontannę, bo w wodzie wykryto bakterie grupy coli. Wodociąg uspokaja, że problem rozwiązano. Wspominam o tym nie po to, żeby straszyć, tylko dlatego, że w Ascoli z publicznych fontann naprawdę się pije i jest to normalny odruch mieszkańca.

Sześć dzielnic, które cały rok szykują się do jednego popołudnia

Ascoli dzieli się na sześć sestieri: Piazzarola, Porta Maggiore, Porta Romana, Porta Solestà, Porta Tufilla i Sant’Emidio. To nie są martwe nazwy administracyjne - każde ma własną siedzibę, barwy, ludzi i politykę wewnętrzną. We wrześniu prasa lokalna rozpisywała się o tym, kto odchodzi z zarządu Porta Romana i dlaczego.

Wszystko zmierza do Quintany, turnieju konnego z kopią, w którym jeźdźcy sześciu dzielnic atakują obracającą się kukłę Saracena. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1377 roku, w dzisiejszej formie turniej odbywa się od 1955.

Rozgrywa się dwa razy w roku i warto znać różnicę. Druga sobota lipca, wieczorem - edycja ku czci Madonna della Pace, wprowadzona na stałe w 1997. Pierwsza niedziela sierpnia, po południu - ta „tradycyjna”, w święto Sant’Emidio, patrona miasta. W 2027 wypadną 10 lipca i 1 sierpnia. Jeśli masz wybierać, wybierz sierpniową: jest w pełnym słońcu i ma starszą metrykę.

Dojazd, okolica i jedna rzecz, o której się nie mówi

Ascoli leży w głębi lądu, jakieś trzydzieści kilometrów od Adriatyku. Dojeżdża się tam albo od morza, albo Salarią od strony Rzymu - i obie drogi mają teraz swoje kłopoty. Na Salarii stoi budowa tunelu w Trisungo: prace wstrzymane, robotnicy na postojowym do świąt, z siedemdziesięciu dwóch osób na placu zostało czterdzieści sześć. Na autostradzie A14 wzdłuż wybrzeża ruszyły dwa place budowy naraz, a w tunelu między Pedaso a Grottammare montują osiemdziesięciotrzytonową konstrukcję zabezpieczającą.

Ripatransone, miasteczko na wzgórzu pół godziny stąd, właśnie zebrało cztery najwyższe noty w przewodniku winiarskim Gambero Rosso - to czterdzieści procent wszystkich wyróżnień dla prowincji. Jeśli lubisz jeździć od winnicy do winnicy, to jest kierunek.

I rzecz, której nie znajdziesz w folderze. Arquata del Tronto to druga strona tej samej okolicy: miasteczko zniszczone przez trzęsienia ziemi z 2016 roku, dziesięć lat później wciąż się odbudowuje, a burmistrz publicznie mówi o niedotrzymanych obietnicach. Nie jest to atrakcja turystyczna i nie powinna nią być. Ale jeśli jedziesz Salarią, przejeżdżasz tamtędy - i warto wiedzieć, na co patrzysz.

Najczęstsze pytania